نفس

در مورد کلمه‏ی نفس بايد دقت نمود که اين کلمه دارای دو مفهوم متفاوت است.

حضرت ولی امرالله در تشريح اين دو معنی می‏فرمايند، قوله العزيز:

«نفس دارای دو مفهوم است و يا در دو مفهوم به کار می‏رود. يکی نفس به عنوان هويت شخص انسان، آن گونه که خداوند او را آفريده است و اين حقيقت در عبارتی نظير «من عرف نفسه فقد عرف ربه» استعمال گرديده است.

نفس ديگر، نفس اماره است و آن ميراث مظلم و حيوانی است که همه‏ی ما آن را داريم و همان طبيعت دون بشری است که می‏تواند به ديو موحش خودپرستی، خشونت، شهوت و غيره تبديل گردد. اين نفس اماره است که می‏بايست بر ضد آن پيکار کنيم.»

(نقل از پيام بهائی، شماره ۸۳)

در اين که پيکار با اين نفس اماره، يعنی نفسی که هميشه به بدی امر می‏دهد، بسيار مشکل است، بيان ذيل از حضرت مولی الوری هر بصيری را کفايت نمايد، قوله الحکيم: «... رشادت و شجاعت غلبه بر نفس پر وحشت است، زيرا ممکن است که انسان بر شرق و غرب به آسانی غالب آيد، ولی غلبه بر هوی و نفس خودپرست بسيار مشکل است.» (پيام بهائی، شماره‏ی ۸۳، ص ۳)

حضرت بهاءالله درباره‏ی حقيقت نفس، بيانی (امر و خلق ج ۱، ص ۱۸۵) دارند که مضمون آن  به فارسی اين است: «حقيقت نفس آيتی است الهی وجوهری ملکوتی که هر صاحب علمی از شناسايی حقيقت آن و هر صاحب عرفانی از شناسايی آن عاجز است. اوست اولين شئ که از خداوندِ پديد آورنده‏ی خود حکايت کرده و به او اقبال نموده و تمسک جسته و به او سجده نموده.

و مضمون بيان ديگرشان (امر و خلق، ج ۱، ص ۲۲۲) اين چنين است: بدان که نفس دو بال دارد، اگر در آسمان محبت و رضای الهی پرواز کند، نفس رحمانی است و اگر در آسمان هوی پرواز کند، نفس شيطانی است که خدا ما را و شما را، ای گروه عارفين، از آن در پناه آرد واگر نفس به آتش محبت خداوند شعله ور شود، نفس مطمئنه و مرضيه است و اگر به آتش هوی شعله ور شود، نفس اماره ناميده می‏شود.

(ادامه دارد)